Dvicattālīsatima pariccheda
Cha rājako
1.
Saṅghatisso
Sāsanassa ca raṭṭhassa, vuddhikāmo naye rato.
2.
Ṭhānantaraṃ yathārahaṃ, datvā saṅgaṇhiso janaṃ;
Tadā khuddakarājassa, moggallāno camūpati.
3.
Vasanto rohaṇe sutvā, saṅghatissassa rājataṃ;
Khandhavāraṃ sayuddhatthaṃ, mahāgalle nivesayi.
4.
Saṅghatisso ca sutvā taṃ, balakāyamapesayi;
Yujjhituṃ tena tajjesi, moggallāno mahabbalo.
5.
Tato hatthassamādāya, gantvā rattivihārakaṃ;
Balaṃ so sannipātento, vāsaṃ tattheva kappayi.
6.
Rājā sutvā punā’gantvā, kadallādīnivātake;
Yujjhitvā taṃ palāpetvā, pesetvā balamattano.
7.
Sayaṃ puramupāgañchi, sopi naṭṭhaṃ savāhiniṃ;
Puna pākatikaṃ katvā, kareheramupāgami.
8.
Rañño senāpati puttaṃ, pesetvā corasantikaṃ;
Yena kenaci lesena, sayaṃ dukkhiva dummano.
9.
Āturo viya bāḷhaṃ so, hosi mañcaparāyano;
Rājā sutvā pavattitaṃ, upasaṅkamma taṅkhaṇe.
10.
Mā tvaṃ soci kumārassa, sammānetvānusāsiya;
Handa tvaṃ nagaraṃ rakkha, nate sakkā mayā saha.
11.
Yuddhamaṇḍalamāgantuṃ, gilānattāti yojayi;
Ubbāsite jane sabbe, vicchinne rājabhojane.
12.
Mahāpāḷimhi sampakkaṃ, rañño bhojanamāharuṃ;
Rājā dvisvā’ti nibinno, yāva mando na hessati.
13.
Ekko
Saddhiṃ puttena āruyha, hatthiṃsannaddhavāhano.
14.
Thokeneva balenāgā, pācinatissapabbataṃ;
Evaṃ ubhayato cūḷa-saṅgāme paccupaṭṭhite.
15.
Senāpatisamittaddu, yuddhamārabhi pacchato;
Putto disvā narindassa, ghātessāmi imaṃ iti.
16.
Āha rājā nivāresi, mā te rucci balaṃ idaṃ;
Neva sakkā’dhivāsetuṃ, atimandaṃ hanissati.
17.
Duvinnaṃ balakāyānaṃ, rājāmajjhagato ahu;
Tato senā dvidhā’hosi, corasenāpatīpati.
18.
Rañño nāgo madhukavha rukkhacchāyaṃ samāvisi;
Tadā chattaṃ patitassa, sākhamāhacca bhūmiyaṃ.
19.
Corassa senā taṃ ditvā, haritvā sāmino adā;
So taṃ ussāpayichattaṃ, ṭhatvāpabbatamuddhani.
20.
Tadā rājabalaṃ rājā, nunamesoti cintiya;
Gantvā taṃ parivāresi, rājā āsi tadekako.
21.
Hatthikkhandhā tadoruyha-puttaṃ’maccañca sohadaṃ;
Upāvisi samīpamhi, merumajjarakānanaṃ.
22.
Moggallāno tato laddha-jayo vāhanamādiya;
Senāpatiṃca mittadduṃ, tassa puttañca pāpinaṃ.
23.
Upāgamma puraṃ rājā, āsī laṅkā talādhipo;
Tato cintesi jīvante, sattumhi na sukhaṃ iti.
24.
So sutvā pubbarājassa, putto etthāti kujjhiya;
Āṇāpesi ca tassā’su, hatthapādāni chindituṃ.
25.
Upakkami tadā raññā, āṇatto puriso khaṇe;
Chindituṃ hatthapādaṃ so, kumāro rodi dummano.
26.
Pūvakhādakahatthaṃ me, chindeyyaṃ ce tadā ahaṃ;
Khādisaṃ tena pūveti, haṃ sutvā rājakammiko.
27.
Roditvā paridevitvā, rājāṇāya dukhaddito;
Vāmaṃ hatthañca pādañca, tassa chindi narādhamo.
28.
Jeṭṭhatisso
Aññato malayaṃ desaṃ, merukandaranāmakaṃ.
29.
Rājā’tha sasutā’macco, gantvā veḷuvanaṃ raho;
Codito tattha bhikkhūhi, kāsāvāni samādiyi.
30.
Bhikkhuvesaṃ gahetvāna, rohaṇaṃ gantumānaso;
Maṇihīraṃ samāgañchi, tatraṭhā rājasevakā.
31.
Sañjānitvā tayopete, tesaṃ pādevarujjhiya;
Sāsanaṃ tassa pesesuṃ, rājā sutvā visesato.
32.
Tuṭṭho āṇāpayi gantvā, sīghamādāya tejane;
Tato sīhagiriṃnetvā, tissaṅkaṃ nirupaddavaṃ.
33.
Sīsaṃ gaṇhatha tattheva, rañño ca tanayassa ca;
Amaccaṃ pana jīvanta-māneyyātha mama’ntikaṃ.
34.
Manussā evamāṇattā, te gahetvā tayojane;
Netvā sīhagiriṃkātuṃ, yathāvuttamupakkamuṃ.
35.
Tato rājasuto āha, purise kammakārake;
Sīsaṃ me paṭhamaṃ chetvā, detha mayhaṃ sukhaṃ iti.
36.
Rājaposā tathā’kāsuṃ, pacchāchindiṃsu rājino;
Sīsaṃ passatha bālānaṃ, kammaṃ kammavidūjanā.
37.
Evaṃ aniccā bhogāhi, adhuvā asayaṃvasī;
Tattha laggā kathaṃ niccaṃ, sukhaṃ bho na gavesatha.
38.
Rañño sāsanamāhaṃsu, amaccassa hitesino;
Taṃ sutvāna hasitvāna, idaṃ vacanamabravi.
39.
Chinnasīso mayā diṭṭho, mayi jīvati sāmiko;
Ṭhapetvā hampi sevāmi, aho aññañhi sāmikaṃ.
40.
Idha taṃ mārayitvāna, chāyaṃ tassa harissatha;
Aho aññāṇakā tumhe, maññe ummattakā iti.
41.
Iti vatvāna so pāde, gahetvā sāmino sayi;
Tassa te haraṇopāyaṃ, apassantā yathā tathā.
42.
Tassāpi sīsaṃ chetvāna, maccā ādāya tīṇi’pi;
Rañño dassetumāhacca, rājā tusittha nibbhayo.
43.
Duṭṭhasenā
Asiggāhakaṭhānamhi, tassa puttaṃ ṭhapesi ca.
44.
Thūpattayampi chādesi, vatthehi ahatehi so;
Tathā laṅkātale sabbe, thūpekāsi mahussavaṃ.
45.
Kesadhātuñca nāthassa, dāṭhādhātuṃ tatheva ca;
Mahābodhiṃ sasakkaccaṃ, mahāpūjāya sakkari.
46.
Sabbaṃ vesākhapūjādiṃ, cārittaṃnugataṃ akā;
Dhammakammena sodhesi, sabbaṃ sugatasāsanaṃ.
47.
Piṭakānañca sajjhāyaṃ, mahāpūjāya kārayi;
Lābhaṃ datvā tirekena, pūjayittha bahussute.
48.
Bhikkhūnaṃ dīpavāsīnaṃ, sabbesaṃ cīvaraṃ agā;
Āvāsesu ca sabbesu, kathinaṃ attharāpayi.
49.
Paṭimāyo ca kāresi, jiṇṇañca paṭisaṅkhari;
Loṇakkhettañca pādāsi, saṅghassa tisatādhikaṃ.
50.
Kārapiṭṭhimhi kāresi, moggallāna vihārakaṃ;
Vihārā piṭṭhigāmañca, sagāmaṃ vaṭagāmakaṃ.
51.
Tathā cetiyagehañca’-kāsi rakkhavihārake;
Vihāraṃ naṃ bahunnaṃ so, bhogagāme bahū adā.
52.
Evaṃ puññānī so’kāsi, appameyyāni bhūmipo;
Sampattīnamanicattaṃ, saranto pubbarājino.
53.
Tadā kenaci dosena, kuddhomalayarājino;
Saritvā pubbarājassa, kataṃ tena virūpakaṃ.
54.
Upāyena gahetvāna, hatthapādañca chedayi;
Taṃ sutvā so asiggāho, saputto rohaṇaṃgato.
55.
Vasanto tattha so katvā, hatthe janapadaṃ lahuṃ;
Jeṭṭhasissamupagañchi, nilīnaṃ malaye ṭhitaṃ.
56.
Saddhiṃ tenasaghātento, raṭṭhaṃ janapadaṃ khaṇe;
Doḷapabbatamāgamma, khandhāvāraṃ nivesayi.
57.
Rājā sutvāna taṃ sabbaṃ, sannaddhabalavāhano;
Khandhāvāraṃ nivesesi, gantvā tasseva santikaṃ.
58.
Tadā
Upaddutā matā āsuṃ, taṃ sutvā so asiggaho.
59.
Yuddhamārabhivegena, rañño senātidubbalā;
Pabhijjitvā palāyittha, rājāpacchā palāyi so.
60.
Disvā ekākinaṃ yantaṃ, sīhapabbatasantike;
Asiggāho mahārājaṃ, mārayittha saparisaṃ.
61.
Ohīnaṃ pacchato jeṭṭha-tissampi pana mārituṃ;
Sāsanaṃ tassa pesesi, ehi rājā bhavāhīti.
62.
So taññatvā palāyitvā, nivatto malayaṃ agā;
Kathañhi laddhaṃ kicchena, rajjaṃso deti me iti.
63.
Evaṃ kho dallanāmaṃ so, moggallānaṃ narissaraṃ;
Māretvā chahi vassehi, sampattabalavāhano.
64.
Athā’gantvā asiggāho, anurādhapuraṃ varaṃ;
Rājā hutvā pavattesi, āṇācakkaṃ mahītale.
65.
Sa silāmeghavaṇṇavho, saṅghaṃ bodhiñca vandiya;
Thūpattayañca sakkāsi, mahāpāḷiñca vaḍḍhayi.
66.
Pāyāsaṃ’dāsi saṅghassa, sappiphāṇitasaṅkhataṃ;
Chātake atikicchamhi, parissāvanameva ca.
67.
Sabbadānena saṅgaṇhī, kapaṇaddhivaṇibbake;
Pūvamūladhanaṃcā’dā, kumārānaṃ mahādayo.
68.
Vihāre abhaye buddhaṃ, pūjayittha sīlāmayaṃ;
Jiṇṇañca gehaṃ tassā’kā, nānāratanacittikaṃ.
69.
Kolavāpiñca datvāna, ārakkhatthaṃ jinassa so;
Pūjaṃ sabbopahārehi, sabbakālaṃ pavattayi.
70.
Evaṃ tasmiṃ mahīpāle, vasante puññabhājane;
Nāyako sirināgavho, jeṭṭhatissassa mātulo.
71.
Gantvāna paratīraṃ so, ādāya damiḷe bahū;
Āgantvā uttaraṃ desaṃ, gaṇhituṃ tamupakkami.
72.
Rājāpi sutvā taṃ gantvā, yujjhitvā rājamittake;
Gāme hantvāna taṃ tena, damiḷe saddhimāgate.
73.
Hatasese
Adāsi dāse katvāna, vihāresu tahiṃ tahiṃ.
74.
Evaṃsampattavijaye, puramāgammabhūmipe;
Sabbaṃ raṭṭhaṃ visodhetvā, vasante akuto bhaye.
75.
Bhikkhubodhī sanāmo’tha, vihāre abhayuttare;
Dussīle bahule disvā, pabbajjāya navopi so.
76.
Rājānamupasaṅkamma, dhammakammamayācatha;
Rājā te neva kāresi, dhammakammaṃ vihārake.
77.
Dussīlā nihaṭā tena, sabbe mantiya ekato;
Raho taṃ mārayitvāna, taṃ kammaṃ paṭibāhayyuṃ.
78.
Rājā sutvā tadā kuddho, sabbegaṇhiya ekato;
Akā pokkharaṇī pāle, chinnahatthe sabandhane.
79.
Aññe tattha sataṃ bhikkhū, jambudīpe khipāpayi;
Saranto tassa ussāhaṃ, parisodhesi sāsanaṃ.
80.
Bhikkhū theriyavāde so, kātuṃ tehi uposathaṃ;
Ārādhetvā paṭikkhitto, pakuppitvā anādaro.
81.
Akkositvā ca bhāsitvā, vācāhi pharusāhi so;
Bhikkhū te akkhamāpetvā, dakkhiṇaṃ desamajjhagā.
82.
Tassa so mahatā phuṭṭho, rogena marisajjukaṃ;
Evaṃ navahi vassehi, pariccaji mahītalaṃ.
83.
Tassa putto tato agga-bodhi nāmo kumārako;
Āsi rājāsirisaṅgha-bodhināmena visuto.
84.
Kaṇiṭṭhaṃ bhātaraṃ māṇaṃ, oparajje’bhisañciya;
Tassā’dā dakkhiṇaṃ desaṃ, sayoggabalavāhanaṃ.
85.
Rājā so pubbarājūnaṃ, pavattaṃ na vināsiya;
Raṭṭhaṃ dhammena pālesi, saṅghañca bahumānayi.
86.
Jeṭṭhatisso’tha taṃ sabbaṃ, suṇitvā malaye ṭhito;
Ariṭṭhaṃ girimāgamma, saṅgahesi mahājanaṃ.
87.
Katvā hatthagate pubba-dakkhiṇe susamānase;
Kamena puramāgantu-mārabhittha mahābalo.
88.
Dāṭhāsiva
Pesayitvā sayaṃ gāme, vasittha siripiṭṭhike.
89.
Rājā nisamma taṃsabbaṃ, uparājaṃ visajjayi;
Sabalaṃ pacchimaṃ desaṃ, so gantvā taṃ palāpayi.
90.
Potakaṃva kulāvamhi, sakkā hantunti dārakaṃ;
Māyettaṃ āgataṃ rājā, kumārā’macca maggahī.
91.
Jeṭṭhatissaṃpi etaṃva, gaṇhissāmīti cintiya;
Thokeneva balenāgā, nirāsaṅkotivikkamo.
92.
Jeṭṭhasissopi taṃ sutvā, sannaddhabalavāhano;
Sāgaro bhinnavelova, rājasenaṃ samotthari.
93.
Rājasenā pabhijjittha, rājā āruyha kuñjaraṃ;
Eko aññātavesena, palāyitvā khaṇena so.
94.
Chaṭṭhe māsamhi rajjamhā, nāvamāruyha sajjukaṃ;
Jambudīpamagāhitvā, dhanaṃ desañca ñātake.
95.
Jeṭṭhatisso tato hutvā, pure rājāyathā pure;
Sabbaṃ kiccaṃ pavattesi, paripālesi sāsanaṃ.
96.
Mahādāragiriṃ so’dā, vihāre abhayuttare;
Mahāvihārassā’dāsi, mahāmettavhabodhikaṃ.
97.
Goṇḍigāmañca pādāsi, rājā jetavanassa so;
Mātulaṅgaṇakañceva, gāmañco dumbaraṅgaṇaṃ.
98.
Mahānāgassa pādāsi, padhānagharakassa so;
Kassapassa girissāpi, āhāraṃ ambilāpikaṃ.
99.
Gāmaṃ kakkhalavitthiñca, adāveḷuvanassa so;
Gaṅgāmāti vihārassa, kehetaṃ gāmakaṃ adā.
100.
Antarāgaṅgasavhassa, cullamātikagāmakaṃ;
Mayettikassapāvāse, sahanna nagaraṃ adā.
101.
Kāḷavāpi vihārassa, udavhaṃ gāmamādisi;
Ete caññeca so bhoga-gāmehi paripūrayi.
102.
Jiṇṇaṃ satasahassehi, tīhi so paṭisaṅkhari;
Bhikkhūnaṃ dīpavāsīnaṃ, ticīvaramadāsi ca.
103.
Jambudīpagatassā’suṃ
Tattha tattha nilīnā te, desaṃ hantumupakkamuṃ.
104.
Sutvā taṃ jeṭṭhatisso’tha, kāḷavāpiṃupacca so;
Yujjhanto tehi tattheva, vāsaṃ’kāsi savāhano.
105.
Paratīraṃ gato rājā, gahetvā damiḷaṃ balaṃ;
Kāḷavāpimupāgamma, kātuṃ yuddhamupakkami.
106.
Jeṭṭhatissopi sannaddha balakāyo dhanāyudho;
Jambudīpaṃ gamāpetvā, amaccaṃ dāṭhasivakaṃ.
107.
Vammitaṃ gajamāruyha, yujjhanto attano balaṃ;
Ohīyamānaṃ disvāna, āruḷhaṃ attanā saha.
108.
Mahāmaccavaco vedaṃ, sandesaṃ me mahesiyā;
Ārocehi yathākāmaṃ, pacchā tava karissati.
109.
Pabbajitvā mahādevī, sajjhāyitvā ca āgamaṃ;
Abhidhammaṃ kathetvāna, pattiṃ dehīti rājino.
110.
Iccetaṃ sāsanaṃ datvā, damiḷe āgatāgate;
Yāva yuddhaṃ nihantvāna, āyumhi khayamāgate.
111.
Veḷuppadamiḷaṃ nāma, disvā yujjhitumāgataṃ;
Tambulatthaviyaṃ hatthe, rakkhanto churikaṃ tadā.
112.
Tato nikkaraṇiṃ sammā, gahetvā sīsamattano;
Chetvā hatthimhi appetvā, churikaṃ kosiyaṃ khipi.
113.
Ugghosayi mahāsenā, mahāmaccopi so tadā;
Gantvā’bhiyogaṃ vatvāna, sīsacchedamhi rājino.
114.
Sandesaṃ deviyā vatvā, tāya pabbajjasāsane;
Samāpito bhidhammamhi, saddhimaṭṭhakathāya hi.
115.
Dhammāsanā samoruyha, nisīdiya mahītale;
Ehi rañño mahākāraṃ, dassehī’ti niyojito.
116.
Nisajja purato tassā, chinditvā sīsamattano;
Khipitvā churikaṃ āha, evaṃ devo mato iti.
117.
Sā taṃ disvā-tisokena, phāletvā hadayaṃ matā;
Evaṃ pañcahi māsehi, rājā so tidivaṃ gato.
118.
Evaṃ
Rajjaṃ pākatikaṃ katvā, viharanto pure vare.
119.
Uparājassa nāmena, kāritassa pana’ttanā;
Mahallarājā savhassa, padhānagharakassa so.
120.
Addhā gāmadvayaṃ rājā, haṅkāraṃ sāmugāmakaṃ;
Kehellarājabhāgañca, sabbepi paricārake.
121.
Tathā jetavanassa’dā, mahāmaṇikagāmakaṃ;
Mayettikassapāvāsaṃ, sālagāmena pūjayi.
122.
Ambillapadaraṃ cā’dā, cetiyassa girissa so;
Pulatthinagare kāsi, mahāpānādi dīpakaṃ.
123.
Amaccā tassa māresuṃ, māṇavhaṃ yuvarājakaṃ;
Antopure’parajjhitvā, datvāpi samamettikaṃ.
124.
Tato kassapanāmaṃ so, kaṇiṭṭhaṃ sakabhātaraṃ;
Pālento santatiṃ rājā, oparajje’bhisecayi.
125.
Māṇassa maraṇaṃ sutvā, gahetvā damiḷe lahuṃ;
Dāṭhāsivo samāgañchi, gāmaṃ tintiṇī nāmakaṃ.
126.
Tassāgamanamaññāma, nikkhamitvā savāhano;
Yujjhanto dvārase vasse, jambudīpaṃ palātavā.
127.
Pahāya sabbaṃ gacchanto, saññāṇatthāya attano;
Ekāvaliṃ gahetvāva, ekākī so hi nikkhami.
128.
Ekāvaliṃ vināceva, rājā hutvā yathāvidhiṃ;
Ahu dāṭhopatissoti, visuto dharaṇī tale.
129.
Itaro laddhaokāso, rajjamaggahi yujjhiya;
Aññamaññaṃ palāpesuṃ, evaṃ te antarantarā.
130.
Evaṃ ubhinnaṃ rājūnaṃ, saṅgāmenā’bhipīḷito;
Loko upadduto-sabbo vihīnadhanadhaññavā.
131.
Dāṭhopatisso nāsesi, sabbaṃ pubbakarājūnaṃ;
Gaṇhī tīsu nikāyesu, sāraṃ dhātugharesu ca.
132.
Suvaṇṇapaṭimāyo so, suvaṇṇaṃ gaṇhi bhindiya;
Soṇṇamālādikaṃ sabbaṃ, pūjābhaṇḍaṃ nirākari.
133.
Thūpārāme
Mahaggharatanākiṇṇaṃ, chattaṃ bhindittha cetiye.
134.
Mahāpāḷimhi nāvāyo, damiḷānaṃ sadāpayi;
Rājagehā nijhāpesuṃ, saddhiṃ dhātugharena te.
135.
Pacchā vippaṭisārī so, desetuṃ, pāpamattano;
Kāresi saha bhogena, sākavatthuvihārakaṃ.
136.
Bhāgineyyopi ratana-dāṭho iti jane suto;
Mahādīpādo hutvāna, sabhogo tamupaṭṭhahi.
137.
Aggabodhimhi sampatte, rajjaṃ yuddhabalena ca;
Kassapo yuvarājā so, senaṃ rakkhitumattano.
138.
Duppañño sahasā bhetvā, thūpārāmamhi cetiyaṃ;
Devānaṃpiyatissena, khuddarājena ceva hi.
139.
Pubbakehica rājūhi, pūjitaṃdhanasārakaṃ;
Aggahesi dunnitīhi, pāpakehi purakkhato.
140.
Dakkhiṇassa vihārassa, cetiyaṃ paribhindiya;
Aggahesi dhanaṃ sāraṃ, evamaññepi bhindayi.
141.
Evaṃ karontaṃ taṃ rājā, dunnitikapurakkhataṃ;
Nāsakkhi kira vāretuṃ, aho pāpā nivāriyā.
142.
Taṃ vāretu masakkonto, thūpārāmamhi cetiyaṃ;
Bhinnaṃ tena sakāresi, sahassena samaṅgalaṃ.
143.
Tadā dāṭhopatissena, aggabodhi narissaro;
Jito rohaṇamevā’gā, sajjetuṃ balavāhanaṃ.
144.
Tatra ṭhito soḷasame, vasse byādhihato mato;
Tadā tassa kaṇiṭṭho so, yuvarājāpi kassapo.
145.
Dāṭhopatissa rājānaṃ, jambudīpaṃ palāpiya;
Ekarajjamakādesaṃ, makuṭantu na dhārayi.
146.
Sādhūnaṃ saṅgamene’sa, hutvā vippaṭisārako;
Nāsaṃ pāpassa kammassa, karissāmīti cintiya.
147.
Pupphārāme phalārāme, vāpiyo’pi ca kārayi;
Mahācetittayañcāpi, mahāpūjāhi sakkari.
148.
Thūpārāmañca
Sabbāgamiyabhikkhūhi, dhammaṃdesāpayittha ca.
149.
Katvā maricavaṭṭimhi, pāsādaṃ sutthiraṃ tahiṃ;
Vāsayittha mahātheraṃ, nāgasāla nivāsitaṃ.
150.
Tatraṭṭhaṃ tamupaṭṭhāya, paccayeti catūhi’pi;
Abhidhammaṃ kathāpesi, saddhimaṭṭhakathāya so.
151.
Nāgasālakamāvāsaṃ, katvā tasseva’dāsi so;
Mahāniṭṭhilagāmañca, paccayatthāya tassa’dā.
152.
Atha dāthopatisso so, jambudīpā idhāgato;
Mahantaṃ balamādāya, karonto tena āhavaṃ.
153.
Kassapena susannaddha-vāhanena tato mari;
Dvādasāsuṃ kiretassa, rājabhūtassa hāyanā.
154.
Tassa dāṭhopatissassa, bhāgineyyo sanāmako;
Jambudīpaṃ palāyittha, bhīto tamhā mahāraṇe.
155.
Evaṃ aniccā vata sabbabhogā,
Sudullabhā ceva khaṇeva sobhā;
Tasmāhi etesu ratiṃ vihāya,
Bhaveyya dhammābhimukho hitesī.
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Cha rājako nāma
Dvicattālīsatimo paricchedo.